Blog historyczno-ogólnikowy viadera

Na początek – kilka słów wstępu zaczynającego się od średniowiecza (bo inaczej się nie da)

Historia podporządkowania Irlandii przez Anglię a następnie Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii zaczyna się od 1171 r. kiedy to Henryk II ląduje na zielonej wyspie i przyjmuje hołd lenny. Jest to data znacząca tylko i wyłącznie na papierze bowiem zależność Irlandii od Anglii była luźna. Prawdziwym przełomem, albo “rewolucją” w stosunkach irlandzko-angielskich jest osadzenie wicekróla w Dublinie przez Henryka VIII oraz reformy religijne.

Proces podboju Irlandii trwał wieki, w 1603 kapituluje Hugh O’Neil co uznaje się w historiografii zachodniej za zakończenie podboju i początek kolonizacji Irlandii.  Ostatecznym rozstrzygnięciem jest jednak wyprawa Olivera Cromwella na Irlandię w 1649 r.  podczas której zginęło 600 tysięcy ludzi co stanowi jedną trzecią ludności Zielonej Wyspy. Wprowadzono antykatolickie prawa, starano się uzależnić irlandzką gospodarkę od angielskiej.

W okresie o którym mowa w notce, prawa te zostały w zdecydowanej większości zniesione i należały do pradawnej przeszłości, która była zdecydowanie niechlubna dla Imperium Brytyjskiego. Nadal jednak większość urzędów sprawowali Brytyjczycy – w 1911 r. na 17 sędziów Sądu Najwyższego było tylko trzech irlandzkich sędziów a tylko tysiąc z 5000 sędziów pokoju stanowili rodowici mieszkańcy Irlandii.

Od 1910 r. można mówić o przejściowym ustabilizowaniu się sytuacji – trwa ten stan do 1912-1914, kiedy wybucha kryzys związany z Ochotnikami Irlandzkimi i odwlekaniem autonomii. Dodatkowo też rządy torysowskie blokują ustawy o autonomii Irlandii, co doprowadza do spadku popularności Partii Irlandzkiej w parlamencie brytyjskim.  Liberałowie którzy wygrali podwójne wybory w 1910 r. zostali zmuszeni (ich koalicja opierała się na Partii Irlandzkiej) do wprowadzenia home rule dla Irlandii. Odpowiedzią ze strony protestantów w Irlandii były protesty w Belfaście oraz głośno rzucane hasła o buncie w razie wprowadzenia tejże ustawy w życie a także  incydent w Curragh gdzie generał i 57 oficerów odmówiło wykonania rozkazów. Wszystko zapowiadało się na to że w razie wprowadzenia autonomii dla Irlandii mniejszość protestancka, silnie związana z Wielką Brytanią, będzie conajmniej głośno protestować jeśli nawet nie przejdzie do poważniejszych czynów takich jak akcja zbrojna.

Wybuch I Wojny Światowej, o dziwo został przyjęty z entuzjazmem przez Irlandczyków. Łączyła ich przyjaźń z Francją i pewna sympatia do Wielkiej Brytanii, wzmocniona zapewnieniami o home rule której miało być wprowadzone po wygranej wojnie.  Jednakże nie wszyscy ulegli tym nastrojom, i po wprowadzeniu poboru powszechnego wzrosła niechęć do Wielkiej Brytanii – Irlandzkie Bractwo Republikańskie rozpoczęło prace nad planami powstania – Roger  Casement i członkowie komitetu wykonawczego tejże partii poinformowali profesora Eoina Maca o planowanym wybuchu powstania w Niedzielę Wielkanocną 1916 r.

Powstanie trwało od 24 do 30 kwietnia,  zginęło w nim 500 osób. Powstanie miało jednak duży wpływ na świadomość narodową Irlandczyków, po raz pierwszy zwolennicy niepodległości przeważyli nad zwolennikami autonomii. Oznaczało to że sprawa irlandzka nie może być dłużej odkładana i rozgrywana w parlamencie brytyjskim, nawet jeśli to miało prowadzić do konfliktu z protestantami z Ulsteru.